X
تبلیغات
راديولوژي RADIOLOGY

راديولوژي RADIOLOGY

به سایت تخصصی پرسنل ودانشجویان عرصه تکنولوژی رادیولوژی خوش آمدید

Radiographic Evaluation of Hallux Valgus

Hallux valgus is a common foot disorder of several etiologies, which can lead to significant foot pain and deformity. Little has been published in the radiographic literature about the pre- and postoperative radiographic findings of this very common and very treatable cause of foot pain.

Introduction

Hallux valgus is a common foot disorder of several etiologies, which can lead to significant foot pain and deformity. Little has been published in the radiographic literature about the pre- and postoperative radiographic findings of this very common and very treatable cause of foot pain.

Definition

The term hallux valgus denotes deviation of the great toe toward the fibular border of the foot. Hallux valgus is not synonymous with bunion, which is derived from the same root as "bun" or "bunch", and means an area of swelling. In connection with the foot, bunion usually refers to the prominent medial portion of the first metatarsal head and especially to the bursa or a bursa plus osteophyte over it, when this exists. A bursa and/or osteophyte may or may not accompany hallux valgus.


NlFoot:

HValgus:

normal foot in which the normal intermetatarsal angle measures about 5 - 10 degrees

foot with metatarsus primus varus, in which the intermetatarsal angle measures about 20 degrees

Pathogenesis

The etiology of hallux valgus is somewhat controversial. Some cases are congenital, perhaps secondary to a sloping surface of the first tarsometatarsal joint. When this joint is hypermobile, with or without the normal angle, it is often referred to as an "atavistic" tarsometatarsal joint. Other cases are almost certainly due to environmental factors, such as poorly fitting footwear. The fashionable shoes worn by many women are more constraining than the shoes worn by men and are felt by many authors to be the etiologic factor in most cases of hallux valgus. This would help to explain the 10:1 ratio of females to males seen with this disorder.

Flats:

25 year old female with normal feet and no shoes.

Heels:

Same patient as figure above, but now in shoes with 3 inch heels. The intermetatarsal angle has widened in both feet, and a functional hallux valgus has developed, due to her constricting shoes.

NoHiHeels:


Radiographic Findings

Hallux valgus is often associated with abnormalities in two planes. In such cases, the first metatarsal head is not only deviated medially, but also dorsally. As the first metatarsal splays dorsally, greater stress is placed on the central metatarsals, especially the second, leading to hyperostosis and occasionally stress fractures.


HappyMT:

Normal foot

UnHappyMT:

Foot with metatarsus primus varus. Dorsal splaying of both the first and fifth metatarsal heads is noted. Keratosis (dark pink) is seen in the skin adjacent to these heads, due to pressure against the shoe. The central metatarsal heads now bear more of the weight, leading to plantar keratosis and hyperostosis.

NlLatFoot:

Normally, the 1st and 2nd metatarsals are parallel to each other, and their superior surfaces appear within 1 - 2 mm of each other, as shown here.

MPVLatFoot:

Some patients with metatarsus primus varus demonstrate not only medial angulation of the first metatarsal head, but also dorsal angulation as well. Here the first metatarsal is elevated several mm above the second metatarsal head.

Sesamoid:

Two large sesamoid bones are present beneath the first metatarsophalangeal joint within the tendons of the flexor hallucis brevis. With the development of hallux valgus, the 1st metatarsal head migrates medially and dorsally. The fibular sesamoid frequently rotates slightly dorsally, and is seen on the AP film in profile.


BilatHV:

This patient has a marked hallux valgus deformity in both feet. As the first toe migrates more and more to valgus, it presses against the second toe, and may aggravate dorsal clawing of the second toe, which is usually initiated by overload of the second metatarsal and synovitis of the metatarsophalangeal joint. Also note the relative hyperostosis of the second metatarsal shafts compared to the third and fourth, as well as dorsal rotation of the fibular sesamoids.

CalBursitisDetail:

This patient exhibits soft tissue swelling medial to her first metatarsal head, indicative of bursitis and synovial thickening. Also noted is dystrophic calcification in this bursa. Such changes could also be seen in tophaceous gout.

PreOp:

Preoperative film showing hallux valgus and clawtoe deformities of the second and third toes. Medial subluxation of the head off the sesamoids is shown, as well as marked hyperostosis of the second metatarsal shaft.

PostOp:

Same patient status post Lapidus procedure. With osteotomy of the 1st metatarsal, the 1st metatarsal head has been realigned in a more lateral and plantar location over the sesamoids. The 1st tarsometatarsal joint has been fused. Kirschner wires are seen in the 2nd and 3rd toes after osteotomy for clawtoe deformities.

Broken:

Broken screw following Lapidus procedure. Cancellous screws, especially the thinner ones, usually break at the junction of the shank and the threaded portion. Therefore, this probably represents at least a delayed union if not a nonunion. However, if correct position is maintained, as in this case, and the surgical site is painless, it may be considered a satisfactory result.

HVarus:

This patient has undergone bilateral osteotomy of the medial 1st metatarsal heads ("bunionectomy"). Unlike the Lapidus procedure, this procedure does not correct the underlying splaying of the 1st metatarsal, and can lead to instability of the first metatarsophalangeal joint. In this case, the hallux valgus has been overcorrected, and the patient now has a bilateral hallux varus. Bilateral osteotomies are noted in the 5th metatarsals for correction of "bunionette" deformities.

CONCLUSIONS



  1. Hallux valgus is a very common and very treatable cause of foot pain.

  2. Hallux valgus cannot be adequately assessed unless weight-bearing views are performed in the AP and lateral positions.

  3. With experience, the radiologist can make valuable observations in both the pre- and postoperative films in patients with hallux valgus.
+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و دوم فروردین 1387ساعت 13:57  توسط   | 

پزشکی هسته ای

احتمالاً در بیمارستان یا حداقل در فیلم های تلویزیون بیمارانی را دیده اید که برای درمان سرطانشان تحت پرتو درمانی قرار می‌گیرند و یا اینکه پزشکان برای تشخیص بیماریها دستور عکس برداری PET را صادر می‌کنند. همه اینها قسمتی از علم پزشکی هستند که به طور خاص به آن پزشکی هسته ای می‌گویند. در پزشکی هسته ای برای مشاهده اعضای بدن و درمان بیماریها از مواد رادیواکتیو استفاده می‌شود. در پزشکی هسته ای برای تشخیص و درمان بیماریها، هم فیزیولوژی ( بررسی عملکرد ) و هم آناتومی بدن بررسی می‌شود.
خوب، حالا می‌خواهیم برخی از تکنیک هایی را که در پزشکی هسته ای استفاده می‌شود توضیح دهیم. و ببینیم که پرتوها چطوری به پزشکان کمک می‌کنند تا اعماق بدن انسان را ببینند.

تصویر برداری در پزشکی هسته ای
مشکل تصویر برداری از بدن انسان این است که ماده ای کدر و غیر شفاف است، نگاه کردن درون بدن انسان نیز بطور کلی دردناک است. در گذشته روش معمول دیدن درون بدن انسان جراحی بود! اما امروزه با استفاده از انبوهی از روشهای جدید دیگر نیازی به این روشهای وحشتناک نیست. تصویر برداری اشعه X، MRI، تصویر برداری CAT و مافوق صوت برخی از این تکنیک‌ها هستند. هر کدام از این تکنیک‌ها مزایا و معایبی دارند که باعث می‌شود برای شرایط مختلف واعضای مختلف بدن مفید باشند.
تکنیک های تصویر برداری پزشکی هسته ای روشهای جدیدی را برای نگاه کردن به درون بدن انسان برای پزشکان فراهم می‌کند. این تکنیک‌ها ترکیبی از استفاده از کامپیوتر، حسگرها و مواد رادیواکتیو است. این روشها عبارتند از:
• توموگرافی با استفاده از تابش پوزیترون (PET)
• SPECT
• تصویر برداری قلبی - عروقی
• اسکن استخوان
هر کدام ازاین روشها از یکی از خصوصیات عناصر رادیواکتیو برای تولید یک تصویر استفاده می‌کنند.
تصویر برداری در پزشکی هسته ای برای شناسایی موارد زیر بسیار مفید است:
• تومورها
• Aneurysms آنوریسم
• نارسایی سلول های خونی و اختلال در عملکرد دستگاههای بدن مثل غده تیروئید و ریه
استفاده از هر کدام از این روشهای خاص یا مجموعه ای از آنها بستگی به علائم بیمار و نوع بیماری دارد.

توموگرافی تابش پوزیترون (PET)
PET با استفاده از تابش های ساطع شده از مواد رادیواکتیو تصاویر قسمتهای مختلف بدن را تولید می‌کند. مواد رادیواکتیو به درون بدن تزریق می‌شوند و معمولاً به دام اتمهای رادیواکتیو مثل کربن -11، فوئور -18، اکسیژن -15 و یا نیتروژن -13 که نیمه عمر کوتاهی دارند، گرفتار می‌شوند. این اتمهای رادیواکتیو ایزوتوپهای رادیواکتیو اتمهای طبیعی هستند که عمر کوتاهی دارند. با بمباران اتمهای طبیعی به وسیله نوترون می‌توان این اتم‌ها را تولید کرد. وقتی مواد رادیواکتیو تزریق شده به بدن با الکترونهای درون سلول برخورد می‌کنند، پوزیترون اشعه گاما تولید می‌شود. در روش PET با دنبال کردن این اشعه های گاما تصویر برداری انجام می‌شود.
در یک PET اسکن همانطور که گفتم ابتدا به بیمار مواد رادیواکتیو تزریق می‌شود، سپس بیمار روی یک تخت صاف دراز می‌کشد. این تخت به درون یک اتاقک استوانه ای شکل وارد می‌شود، در دیواره های این اتاقک دنبال کننده های اشعه گاما به صورت آرایه دایره ای شکل قرار گرفته اند. این دنبال کننده‌ها یک سری کریستالهای Scintillation دارند که هر کدام به یک تقویت کننده نوری متصل است. این کریستالها اشعه های گامای ساطع شده از بیمار را به فوتون های نور تبدیل می‌کنند تقویت کننده نوری این فوتونها را به سیگنالهای الکتریکی تبدیل کرده و آنها را تقویت می‌کند. کامپیوتر این سیگنالها را پردازش کرده و تصویر را تشکیل می‌دهد. سپس تخت بیمار جا به جا شده واین فرآیند تکرار می‌شود. در نتیجه یک سری تصویر از عضوی که در آن تزریق شده ( مثل مغز، سینه، کبد و ... ) به دست می‌آید این تصاویر کنار هم قرار می‌گیرند تا یک تصویر سه بعدی از عضو مورد نظر به وجود آید.
PET می‌تواند تصاویری از جریان خون ودیگر فعالیت های بیوشیمیایی بدن، بسته به این که چه نوع مولکولی به دام اتمهای رادیواکتیو افتاده است، تهیه کند. به عنوان مثال PET می‌تواند تصاویری از متابولیسم گلوکز در مغز تهیه کند. با این حال مراکز PET کمی در دنیا وجود دارد چون این مراکز باید در کنار یک شتابدهنده ذرات ساخته شوند تا بتوان رادیوایزوتوپهای مورد استفاده در این روش را تأمین کرد.

(SPECT) توموروگرافی با استفاده از تابش تک فوتون
SPECT روشی بسیار شبیه به PET است با این متفاوت که ایزوتوپهای مورد استفاده در این روش ( که عبارتند از زنون - 133، تکنتیوم - 99 و لودین - 123 ) زمان واپاشی طولانی تری دارند و به جای تابش 2 اشعه گاما فقط یک اشعه گاما تابش می‌کنند. این روش نیز می‌تواند اطلاعاتی در مورد جریان خون و پراکندگی موارد رادیواکتیو در بدن ارائه دهد، البته تصاویر آن حساسیت کمتری دارند و جزئیات کمتری را نسبت به تصاویر PET نشان می‌دهند. اما مزیت مهم این روش نسبت PET این است که به گرانی روش PET نیست. در ضمن تعداد مراکز SPECT بیشتر از مراکز PET هستند، چون در این موارد دیگر نیازی نیست که مراکز در کنار یک شتاب دهنده ساخته شوند.

تصویر برداری قلبی عروقی
در این تکنیک از مواد رادیواکتیو برای مشخص کردن جریان خون در قلب و رگهای خونی استفاده می‌شود. مثال خوب برای این تکنیک آزمایش تنش تالیوم است در این آزمایش یکی از ترکیبات رادیواکتیو تالیوم به بیمار تزریق می‌شود بیمار یک سری نرمش انجام می‌دهد و به وسیله دوربین های پرتو گاما از قلب بیمار عکس برداری می‌شود. پس از یک استراحت مطالعات دوباره تکرار می‌شود؛ اما این بار بدون فعالیت بدنی. تصاویر گرفته شده قبل و بعد از نرمش کردن با هم مقایسه می‌شوند تا تغییرات جریان خون مشاهده شود. این روش برای تشخیص تصلب شراین در قلب و دیگر اعضا مناسب است.

اسکن استخوان
در این روش تابش های مواد رادیواکتیو ( تکنتیوم - بی پی متیل دی سولفات ) تزریق شده به بدن که در بافت استخوان جمع شده اند، آشکار می‌شوند. بافت استخوان ترکیبات فسفر را به خوبی در خود جمع می‌کند. این مواد در نقاطی که فعالیت متابولیک بالایی دارند بیشتر جمع می‌شوند. بنابراین تصویر گرفته شده یک سری نقاط روشن که نشان دهنده فعالیت بالا هستند و یک سری نقاط تاریک که نشان دهنده فعالیت پایین هستند را نشان می‌دهد. اسکن استخوان روش خوبی برای تشخیص تومورهاست. تومورها بطور کلی فعالیت متابولیک بالایی دارند.

پزشکی هسته ای و درمان بیماریها
از مواد رادیواکتیو به عنوان ردیاب رادیواکتیو استفاده می‌شود. این مواد از طریق بلعیدن و یا تزریق وارد جریان خون می‌شود. یکی از روشهای ردیابی به این شکل است که مواد ردیاب در خون حرکت می‌کنند و امکان می‌دهند که ساختار رگهای خونی مشاهده شود. این روش مشاهده به پزشکان این امکان را می‌دهد که لخته و دیگر ناهنجاریهای رگهای خونی را به راحتی تشخیص دهند. علاوه بر این، برخی اعضاء بدن هستند که نوع خاصی از مواد شیمیایی را در خود جمع می‌کنند . برای مثال غده تیروئید ، ید را در خود جمع می‌کند بنابراین با بلعیدن ید رادیواکتیو ( به صورت مایع یا به صورت قرص ) می‌توان تومورهای تیروئید را تشخیص داد و درمان کرد. به همین ترتیب تومورهای سرطانی نیز، فسفات را در خود جمع می‌کنند. بنابراین با تزریق ایزوتوپ رادیواکتیو فسفر - 32 در جریان خون می‌توان تومورهای سرطانی را، به دلیل افزایش رادیو رادیواکتیوشان، شناسایی کرد.
در تصویر برداری، آزمایش یا درمان به وسیله پزشکی هسته ای، مواد رادیواکتیوی که بلعیده یا تزریق می‌شوند به بدن آسیب نمی رسانند. رادیو ایزوتوپ هایی که در پزشکی هسته ای استفاده می‌شوند به سرعت در عرض چند دقیقه تا حداکثر یک ساعت واپاشیده می‌شوند. سطح تابش های رادیواکتیو آنها هم نسبت به اشعه X یا CT اسکن بسیار پایین تر است.
برخلاف درمان از طریق پزشکی هسته ای، رادیوتراپی ( که کاملاً با آن متفاوت است ) از این مزیت بهره می‌گیرد که برخی سلولها با شدت بسیار بیشتری تحت تأثیر تابش های یونیزه یعنی تابش های آلفا، بتا و گاما و X قرار می‌گیرند. سلولها با سرعت های متفاوتی تقسیم می‌شوند و سلولهایی که با سرعت بیشتری تقسیم می‌شوند به دو دلیل، بیشتر تحت تأثیر تابش های یونیزه قرار می‌گیرند:
- سلولها دارای مکانیسمی هستند که به آنها این امکان را می‌دهد تا DNA آسیب دیده را ترمیم کنند.
- وقتی که یک سلول در حال تقسیم متوجه شود که DNA آسیب دیده است خودش را از بین می‌برد.
سلولهایی که به سرعت تقسیم می‌شوند زمان کمتری برای مکانیسم ترمیم و شناسایی خطاهای DNA قبل از تقسیم شدن دارند، بنابراین احتمال بیشتری وجود دارد که پس از قرار گرفتن در معرض تابش های هسته ای از بین بروند.
از آنجایی که در اکثر انواع سرطان، سلولهای سرطانی به سرعت تقسیم می‌شوند در برخی موارد می‌توان به وسیله رادیوتراپی سرطان را درمان کرد. معمولاً مواد رادیواکتیو اطراف یا کنار تومور قرار می‌گیرند. در تومورهایی که در عمق بدن یا نواحی غیر جراحی قرار گرفته اند پرتو X با شدت بالایی روی تومور تابانیده می‌شود.
اما تنها مشکلی که این نوع از درمان دارد این است که دیگر سلولهای سالم که به سرعت تقسیم می‌شوند نیز، همراه سلولهای سرطانی تحت تأثیر پرتوها قرار می‌گیرند. به همین دلیل کسانی که تحت درمان سرطان هستند دچار حالت تهوع و ریزش موی شدید می‌شوند.

+ نوشته شده در  دوشنبه نوزدهم فروردین 1387ساعت 23:5  توسط   | 

ساختار اتم

مقدمه:

اتم در زبان يونانى به معنى تقسيم ناپذير است. اين ايده، زاده تفكر دموكريتوس فيلسوف يونانى در ۲۳۰۰ سال پيش است. براى او اين تصور محال بود كه اجسام مادى بتوانند بى حد و حصر تقسيم شوند. اما «جان دالتون» شيميدان بود كه نخستين نظريه اتمى نوين را ارائه كرد. دالتون كه كارش پژوهش در مورد هواشناسى بود، به تركيب گازها علاقه مند شد و خيلى زود ايده تشكيل گازها از واحدهاى كوچك غيرقابل تقسيم در ذهنش شكل گرفت. او اين نظريه را در سال ۱۸۰۸ تحت عنوان «سيستم جديد فلسفه شيمى» منتشر كرد. تا دهه پايانى قرن نوزدهم دو جنبه اساسى فيزيك كلاسيك يعنى مكانيك كلاسيك و الكترومغناطيس به خوبى شناخته شده بود و دانشمندان گمان مى كردند كه طبيعت براساس دو نيروى گرانشى و الكترومغناطيسى ساخته شده است. درست در همين زمان بود كه پديده هايى مشاهده شد كه طى دهه هاى ابتدايى قرن بيستم منجر به بزرگترين انقلاب هاى تاريخ علم يعنى نسبيت عام و مكانيك كوانتومى شدند.

راديواكتيويته
در سال 1896 آنتوان هانرى بكرل
 Becquerel که فيزيكدان فرانسوى كه از كشف اشعه ایکس به وسيله رونتگن مطلع شده بود، به دنبال يك رشته آزمايش روى سنگ معدنى به نام اورانيل، فعاليت هاى پرتوافشانى خود به خودى خاصى را كشف كرد و آن را «راديواكتيويته» نام گذاشت. پس از او مارى و پى ير كورى هم دو عنصر راديوم و پولونيوم را كشف كردند كه خاصيت راديواكتيويته بسيار بيشترى داشتند. اما بيشتر پژوهش ها روى راديواكتيويته به وسيله لرد رادرفورد انجام شد. او كشف كرد كه خاصيت راديواكتيويته ناشى از پراكنش سه نوع اشعه است:

۱- اشعه آلفا كه توسط يك برگ كاغذ متوقف مى شود. بار آن مثبت است و در حقيقت همان يون هاى هليوم دو بار مثبت يا هسته اتم هليوم است.
۲- اشعه بتا كه از ورقه چند ميلى مترى آلومينيوم رد مى شود. بار آن منفى است. ماهيت اين اشعه الكترون هاى پرانرژى است.
۳- اشعه گاما كه از صفحات سربى به ضخامت ده ها سانتى متر هم عبور مى كند، از لحاظ الكتريكى خنثى است. اين اشعه فوتون هاى پرانرژى با طول موج بسيار كوتاه است.
دانشمندان با توجه به مجموعه آزمايش هاى رادرفورد به اين نتيجه رسيدند كه اتم ها برخلاف نامشان از اجزاى كوچكترى هم تشكيل شده اند.

هسته

افتخار كشف هسته اتم نيز از آن رادرفورد است. او با كمك دو دانشجويش به نام گايگر و مارسدن با انجام آزمايشى كه «پراكندگى» نام دارد، به وجود هسته پى برد. رادرفورد فكر مى كرد كه اتم ها مثل مدل كيك كشمشى تامسون از تعدادى الكترون تشكيل شده اند كه در يك فضاى پيوسته با بار مثبت قرار دارند. به همين دليل ذرات آلفا را به سمت ورقه  نازكى از طلا پرتاب كرد. اما پراكندگى اين ذرات از هسته طلا نشان داد كه بارهاى مثبت در ناحيه بسيار كوچكى در وسط اتم متمركز شده اند. شعاع اتم حدود يك آنگسترم (۱۰-10 متر) است ولى اندازه هسته حدود 10 فرمى (10-14 متر) است.

نيمه عمر

پس از اينكه رادرفورد ماهيت تشعشع راديواكتيو را كشف كرد، دانشمندان پى بردند كه راديواكتيويته به علت تلاشى خودبه خود هسته هاى سنگين و تبديل آنها به هسته هاى سبك تر است. در حين اين تبديل، ذرات آلفا، بتا و گاما ساطع مى شود. در حقيقت پس از خارج شدن اين ذرات از هسته، ماهيت آن تغيير مى كند. تعداد هسته هايى كه در هر لحظه متلاشى مى شوند با تعداد هسته ها در آن لحظه نسبت مستقيم دارد. زمانى را كه نيمى از هسته هاى ماده ابتدايى متلاشى مى شوند، نيمه عمر ماده مى گويند. يعنى اگر در ابتدا يك گرم ماده راديواكتيو داشته باشيم، پس از يك نيمه عمر نصف و پس از دو نيمه عمر، يك چهارم و پس از سه نيمه عمر، يك هشتم مقدار اوليه را خواهيم داشت. نيمه عمر مواد مختلف متفاوت است و از چند ميليارديوم ثانيه تا چندين ميليارد سال تغيير مى كند. معمولاً هرچه نيمه عمر بيشتر باشد، انرژى ساطع شده از تلاشى راديواكتيويته كمتر است.

نيمه عمر اورانيوم 4/5 ميليارد سال است. نيمه عمر راديوم 1590 سال و نيم عمر راكتانيوم كمتر از 10 هزارم ثانيه است.

درون هسته

 

مدل اتمى رادرفورد بيانگر اين مطلب بود كه هسته در وسط اتم داراى بار مثبت است و الكترون ها با بار منفى در اطراف آن قرار دارند. مدل اتمى بور هم مدل رادرفورد را كامل كرد و سازوكار منظمى را براى استقرار الكترون ها در اطراف هسته تدوين كرد. اما تفسير و توجيه راديواكتيويته ترديدى به جاى نمى گذارد كه هسته ها خود مجموعه  مكانيكى پيچيده اى هستند كه از اجراى سازنده متفاوتى تشكيل شده اند. اين واقعيت كه وزن اتمى ايزوتوپ هاى اتم هاى مختلف (بعضى از اتم ها درحالى كه جرم اندكى متفاوت با هم دارند، خواص شيميايى كاملاً يكسانى دارند، به اين اتم ها ايزوتوپ مى گويند.) با اعداد صحيح (يا لااقل بسيار نزديك به عدد صحيح) بيان مى شوند، نشان مى دهد كه پروتون ها (حاملان بار مثبت) بايد نقش يكى از اجزاى اصلى سازنده هسته را داشته باشند. ابتدا فرض مى كردند كه درون هر هسته علاوه بر پروتون، الكترون هم هست.

يعنى مثلاً كربن كه جرم 12 و بار ۶+ دارد، درون هسته خود 12 پروتون و ۶ الكترون دارد و علاوه بر آن در بيرون هسته هم ۶ الكترون به دور آن مى  چرخند اما اين راه حل از لحاظ نظرى مشكلات عديده اى را به همراه داشت. اما رادرفورد و بور پيشنهاد كردند كه علاوه بر پروتون ذره ديگرى هم جرم آن ولى بدون بار درون هسته است. آنها نام نوترون را براى آن انتخاب كردند و اين ذره در سال 1932 توسط چادويك كشف شد.

اسپين

اتم ها در اثر گرفتن انرژى، تابش مى كنند. اين تابش ناشى از اين است كه الكترون هاى اطراف هسته، انرژى مى گيرند و بعد اين انرژى را به صورت يك فوتون با طول موج معين بازمى تابانند. اما خود اين طيف در مجاورت ميدان الكترومغناطيسى، به چند طول موج جدا از هم تفكيك مى شود. علت اين است كه الكترون ها در اتم، اندازه حركت زاويه اى هم دارند. اشترن و گرلاخ نشان دادند كه الكترون ها علاوه بر اين اندازه حركت زاويه اى، خاصيت ديگرى هم دارند كه فقط در حضور ميدان مغناطيسى آن را بروز مى دهند. به دليل شباهت اين خاصيت به اندازه حركت زاويه اى، نام آن را «اندازه حركت زاويه اى ذاتى» يا اسپين نهادند. بعدها ثابت شد كه علاوه بر الكترون، باقى ذرات بنيادى هم اسپين دارند. مهمترين ويژگى اسپين اين است كه يك خاصيت كاملاً كوانتومى است و مشابه كلاسيك ندارد. ذراتى كه اسپين نيم صحيح دارند (يك دوم، سه دوم، ...) فرميون مى نامند، مثل الكترون، پروتون، نوترون و... اين ذرات تشكيل دهنده ماده هستند. در مقابل ذراتى كه اسپين صحيح دارند(صفر، ۱ ، ۲ و...) بوزون گفته مى شوند، مثل فوتون، مزون، گلوتون و... اين ذرات حامل نيروها هستند.

ايزواسپين و نيروى هسته اى

 

هنگامى كه نوترون توسط چادويك كشف شد، اين واقعيت مسلم شد كه علاوه بر نيروى گرانش و الكترومغناطيسى، حداقل يك نيروى ديگر در طبيعت وجود دارد و اين نيرو است كه عامل پيوند نوكلئون ها (پروتون ها و نوترون ها) درون هسته است. زيرا در صورت عدم وجود اين نيرو، در اثر دافعه شديد بارهاى مثبت پروتون ها بر هم، هسته از هم مى پاشد. از اين مثال برمى آيد كه اولاً اين نيرو بايد جاذبه اى باشد تا در مقابل دافعه پروتون ها بايستد و ثانياً برد آن بايد خيلى كوتاه باشد و از ابعاد هسته بيشتر نباشد. زيرا نيروى الكترومغناطيسى (در مدل بوهر) آرايش الكترون ها در مدارهاى اتمى را به خوبى توضيح مى داد. اما واقعيت مهم و جالب تر اين است كه بايد براى اين نيرو، پروتون و نوترون به يك شكل ديده شوند و فارغ از اختلاف بار الكتريكى اين دو ذره يك شكل باشند. هايزنبرگ با استفاده از اين واقعيت و با ايده گرفتن از نظريه اسپين، مفهوم رياضى جديدى به نام «ايزوتوپ اسپين» يا ايزواسپين را معرفى كرد. او پيشنهاد كرد كه همان طور كه در حضور ميدان الكتريكى خطوط طيفى يكى هستند و با ظهور ميدان مغناطيسى به چند خط ديگر شكافته مى شوند، نوكلئون ها (پروتون و نوترون) هم در حقيقت در مقابل نيروى هسته اى يك ذره هستند اما هنگام ظهور نيروهاى الكترومغناطيسى به دو ذره با ايزواسپين متفاوت تبديل مى شوند.

نيروى هسته اى قوى

يوكاوا فيزيكدان ژاپنى در سال ۱۹۳۵ براى توضيح نيروى هسته اى گفت: اين نيرو بايد در اثر مبادله ذره اى به نام پيون (مزون پى) بين نوكلئون ها به وجود بيايد. چون اين ذره نسبتاً سنگين است، اصل عدم قطعيت هايزنبرگ ايجاب مى كند كه برد اين نيرو كوتاه باشد، به اين ترتيب ايده مبادله ذره، توانست تمام ويژگى  هاى نيروى هسته اى را توضيح بدهد. پيون ها هم مثل نوكلئون ها براى نيروى هسته اى يك ذره به شمار مى روند اما ايزواسپين آنها يك است يعنى در مقابل نيروى الكترومغناطيسى ۳ حالت پيون با بار مثبت و با بار منفى و خنثى را دارند. يك پروتون، با از دست دادن يك پيون مثبت به نوترون تبديل مى شود و اين پيون مثبت خود يك نوترون ديگر را به پروتون تبديل مى كند. دوتا نوترون يا دوتا پروتون هم مى توانند با هم پيون خنثى (صفر) مبادله كنند. يك نوترون هم با از دست دادن يك پيون منفى به پروتون تبديل مى شود و اين پيون منفى با يك پروتون ديگر، يك نوترون توليد مى كند. به اين ترتيب با مبادله اين ذرات، نوكلئون ها در هسته پايدار مى مانند.

نيروى هسته اى ضعيف

يكى از ويژگى هاى بارز نوترون نيم عمر آن است. نوترون در حالت آزاد پس از ۱۸ دقيقه متلاشى و به يك پروتون و يك الكترون تبديل مى شود. اين مدت بسيار طولانى تر از تمام پديده هايى است كه با نيروى قوى سروكار دارد. نيرو هاى الكترومغناطيسى هم بر نوترون بدون بار عمل نمى كنند. پس واضح است كه تلاشى نوترون، ناشى از يك نيروى جديد در طبيعت است. به علت ضعيف بودن اين نيرو نسبت به نيروى هسته اى آن را نيروى هسته اى ضعيف نام گذاشتند. تلاشى هسته كه نتيجه آن توليد پرتو بتا است هم ريشه در اين نيرو دارد.

 شكافت
فرمى در فاصله كمى بعد از كشف نوترون در سال 1932 بررسى هسته اتم هاى سنگين بمباران شده به وسيله نوترون را آغاز كرد و از انجام اين آزمايش ها با اورانيوم نتايج عجيبى به دست آمد. اتوهان و اشتراسمن در سال 1939 اين معضل را حل كردند.

آنها كشف كردند وقتى كه اورانيوم با نوترون بمباران مى شود، هسته هايى مثل باريو توليد مى شوند كه عدد اتمى آنها خيلى كوچك تر از عدد اتمى اورانيوم است. ليز ميتنر فيزيكدان آلمانى كه در سوئد زندگى مى كرد، اين پديده را به دقت بررسى كرد و نام شكافت را براى آن انتخاب كرد. بور و ويلر با ارائه مقاله اى فهم نظرى شكافت را به طور كامل ممكن كردند و پس از ارائه مقاله آنها كليه پژوهش هاى علمى در مورد شكافت هسته اى تا به امروز جزء اسناد فوق العاده سرى، طبقه بندى مى شود.

گداخت

هسته هاى خيلى سبك مثل هيدروژن يا هليوم انرژى بستگى كمترى نسبت به هسته هاى سنگين دارند. اگر دو هسته سبك در هم ادغام شوند، هسته سنگين ترى را به وجود مى آورند و مقدار زيادى انرژى به صورت انرژى جنبشى آزاد مى شود. براى انجام گداخت بايد هسته ها را بسيار به هم نزديك كرد. دافعه الكترواستاتيكى مانع بزرگى براى اين فرآيند است. اين واكنش با افزايش انرژى جنبشى هسته هاى اوليه انجام مى شود. دسترسى به چنين انرژى هايى در شتاب دهنده ها آسان است اما براى اينكه اين واكنش خودنگهدار باشد، به دمايى حدود ۱۰۸ كلوين نياز است. (دماى سطح خورشيد شش هزار كلوين است.) چنين وضعيتى تنها در حالت پلاسمايى ماده پيش مى آيد كه در آن هسته ها و الكترون ها از هم جدا هستند. پژوهش ها به روى گداخت هسته اى همچنان ادامه دارد و قرار است در رآكتور Iter در فرانسه براى نخستين بار چنين فرآيند خود نگهدارى اى ايجاد شود. اما شايد رسيدن به اين هدف چند دهه طول بكشد.

+ نوشته شده در  دوشنبه نوزدهم فروردین 1387ساعت 22:58  توسط   | 

رادیواکتیویته (Radioactive)

مواد رادیواکتیو از اتم های ناپایداری تشکیل می شوند که تجزیه می شوند و انرژی سطح بالایی به نام تابش رادیواکتیو را آزاد می کنند این اتمها نهایتا عناصر جدیدی را تشکیل می دهند. سه نوع تابش رادیواکتیو وجود دارد که ذرات آلفا ، ذرات بتا ، و پرتوهای گاما خوانده می شوند.

اطلاعات اولیه:

پرتو آلفا (دو پروتون و دو نوترون): جرم چهار واحد اتمی (a.m.u) و بارالکتریکی مثبت در پرتو بتا (الکترونهای سریع): جرم ناچیز و بارالکتریکی منفی یک و پرتو گاما (موج الکترومغناطیسی): بدون جرم و بدون بار (مثلا انرژی خالص)
تاریخچه: حدود اواخر قرن نوزدهم اکثر دانشمندان بر این عقیده بودند که تمام مسائل عمده فیزیک حل شده اند ، به غیر از چند مورد جزئی برای قطعیت دادن به برخی نظریه های ضروری بود. در سال 1895 ، رزتگن اشعه ایکس را کشف کرد. این اشعه نخست در معاینات پزشکی به کار رفت و بعدها برای بررسی ساختمان اساسی مواد مورد استفاده قرار گرفت چند ماه بعد ماری کوری این پدیده جدید را رادیو اکتیو نامید. او و شورش پی یر کوری ، همچنین پولونیم (po ، فلز ضعیف) و رادیم (Ra ، فلز قلیایی خاکی) را کشف کردند. ماری کوری نخستین کسی بود که از اصطلاح «رادیواکتیو» برای موادی که فعالیت الکترومغناطی قابل توجه دارند استفاده کرد. خاصیت رادیواکتیویته این دو عنصر جدید از اورانیم بیشتر بود.

سیر تحولی و رشد:

ماری کوری تحقیق خود را با جستجوی کاربردهای پزشکی رادیواکتیو ادامه داد. و قدرت تشعشع ترکیبات اورانیم را اندازه گرفت و تحقیق خود را به عناصر دیگر از جمله توریم ، گسترش داد.
  • در سال 1934 میلادی زوج ژولیو- کوری رادیواکتیویته مصنوعی را کشف کرد.
  • ماری کوری پی یر کوری همراه با فیزیکدان فرانسوی هانری بکرل (1908-1852 م) مدل دیوی انجمن سلطنتی انگلستان و جایزه نوبل را در فیزیک برای کشف رادیواکتیو دریافت دریافت می کنند. پی یر کوری کشف می کند که رادیم Ra خود بخود حرارت آزاد می کند. این خاصیت نمود ثبت شده از انرژی اتمی به شکل گرماست.
در سال 1910 میلادی در کنفرانس بروکسل در مورد رادیواکتیویته ، واحد رادیواکتیویته به افتخار او کوری نامیده شد. در مورد کشف رادیواکتیویته توسط هانری بکرل باید بگوییم که در سال 1896 میلادی ، بکرل در جستجوی شواهدی بود که ثابت کند مواد شیمیایی که نور طبیعی فلوئورسان هستند از خود پرتو ساطع می کنند.
او یک نمونه سولفات پتاسیم اورانیم را برداشت و آن را همراه با یک صفحه عکاسی در کاغذ سیاه پیچید. از آنجا که روزی ابری بود. نمونه بکرل خاصیت فلوئورسانی را از خود نشان نمی داد. او آن را درکشویی در آزمایشگاه خود گذاشت و به آزمایشهای خود در مورد لامپهای اشعه کاتدی ادامه داد. چند روز بعد ، دریافت که نمونه تصویری را بر روی صفحه عکاسی ایجاد کرده است. این نشان می داد که ماده مذکور شکلی از تشعشع را که بعدا ماری کوری آن را رادیواکتیویته نامید ، از خود ساطع کرده است.1922 میلادی نیلز بور نظریه طیفهای ساختار اتمی را منتشر کرد و در 1927 میلادی اصل مکمل بودن را تنظیم می کند که رفتار پیچیده رادیواکتیویته را توصیف می کند.
ارنست رادرفورد فیزیکدان بریتانی نیوزلندی الاصل (1871-1937) بر روی رادیواکتیویته و ماهیت ذرات آلفا (دارای بار مثبت) تحقیق کرد و متوجه شد که بار مثبت اتم در مرکز آن و در هسته ای ریز و متراکم متمرکز است. در سال 1930 میلادی رادرفورد تشعشعات مواد رادیواکتیو را منتشر کرد.

تابشهای رادیواکتیو:

چنان که گفته شد سه نوع تابش رادیواکتیو وجود دارد که ذرات آلفا از چهار ذره اتمی ، یعنی دو پروتون و دو نوترون تشکیل می شوند. این ذرات ضعیفترین نوع تابش رادیواکتیو هستند. و بار الکتریکی مثبت دارند. مسیر آنها را می توان با صفحه کاغذ مسدود کرد. ذرات بتا قدرتمند و از ذرات اتمی که الکترون خوانده می شوند و بار منفی دارند تشکیل می شوند. این کاغذ عبور می کند ولی آلومینیوم آن را مسدود می کند. پرتوهای گاما از همه قدرتمند ترند. آنها امواج الکترومغناطیسی اند و فاقد بارالکتریکی می باشند. اما پرتوهای گاما را فقط لایه ضخیمی از سرب متوقف می سازد. خروجی یا تابش رادیواکتیو می تواند وارد بافتهای زنده شود و به آنها صدمه بزند. بنابراین اطراف آن باید کنترل شود. این تابش را با وسیله ای به نام شمارنده گایگر – مولر ، که نام آن از مخترعانش اقتباس شده است ، می توان اندازه گرفت. وقتی تابش رادیواکتیو وارد این شمارنده می شود ، گاز موجود در آن حامل الکتریسیته می شود. مقدار بار را می توان روی صفحه ای قرائت کرد یا از طریق یک بلند گو به صورت صداهای تیک تیک خاصی شنید.

نیمه عمر:

نیمه عمر یک ماده زمانی است که طول می کشد تا خاصیت رادیواکتیویته آن به نصف کاهش یابد. مثلا نیمه عمر کربن 14 (شکل خاصی از عنصر کربن) 5600 سال است. یعنی 5600 سال طول می کشد تا نصف اتم های رادیواکتیو کربن دچار فروپاشی شوند ، یا یک گرم از اتم های رادیواکتیو به نیم گرم تقلیل یابد. 5600 سال دیگر طول می کشد که همین مقدار نیز به نصف برسد و به همین ترتیب.
نیمه عمر عناصر مختلف از چند ثانیه تا میلیونها سال متغیر است. فروپاشی شبکه ای زباله های اتمی زیان بخش حاصل از نیروگاههای هسته ای میلیونها سال طول می کشد. و همه موجودات زنده روی زمین حاوی مقدار معینی کربن 14 (کربن رادیواکتیو) هستند که با تبادل مداوم گازهای اکسیژن و دی اکسید کربن بین موجودات زنده و جو زمین تشکیل می شود. وقتی یک گیاه یا حیوان می میرد ، این تبادل متوقف می شود و کربن 14 شروع به فروپاشی می کند.
دانشمندان می دانند که نیمه عمر این کربن 5600 سال است. بنابراین پس از این مدت جسم مرده دقیقا نصف تشعشع رادیواکتیو زمان زندگی خود را ساطع می کند. این فروپاشی با آهنگ ثابتی انجام می شود و در نتیجه این امکان وجود دارد که با اندازه گیری میزان تابش زمان مرگ موجود مورد نظر را دریافت. باستانشناسان از عمر بعضی کربن برای یافتن تاریخ مومیایی های مصر باستان استفاده کرده اند.
از دیدگاه نظری ، همه مواد رادیواکتیو نهایتا به سرب تبدیل می شوند ، هسته اتم سرب پایدار است و بنابراین خاصیت رادیواکتیو ندارد.اما این امر به طور تجربی اثبات نشده است. زیرا نیمه عمر بعضی از عناصر بیش از عمر انسانهاست.

عناصر متداول و نیمه آنها:

اورانیم 238 نیمه عمر آن 5 میلیارد سال
اورانیم 235 نیمه عمر آن700 میلیون سال
پلوتونیم239 نیمه عمر آن 24000سال
کربن 14 نیمه عمر آن 5600 سال
ید131 نیمه عمر آن 8 روز
طلای 198 نیمه عمر آن 3 روز
سدیم 24 نیمه عمر آن 15 ساعت
فلوئور 17 نیمه عمر آن 1 دقیقه
پولونیم 214 نیمه عمر آن00000003/0 ثانیه
سرب پایدار(بدون نیمه عمر)

کاربردها:

بسیاری از ایزوتوپها رادیواکتیو هستند یعنی ذرات با فرکانس بالا را از هسته (مرکز) اتمهای خود ساطع می کنند. از آنها می توان برای دنبال کردن مسیر مواد متحرکی که از دید پنهان هستند ، مانند جریان خون در بدن یک بیمار در بیمارستان ، استفاده کرد.
  • در جریان خون:
مقدار کمی از یک ایزوتوپ رادیواکتیو به درون جریان خون بیمار تزریق می شود. سپس مسیر آن توسط آشکار سازهای خاصی که فعالیت رادیواکتیویته را مشخص می کنند دنبال می شود. این اطلاعات به یک کامپیوتر داده می شود که صفحه آن هرگونه اختلالی مانند انعقاد خون در رگها را نشان می دهد. با استفاده از روشی مشابه ، می توان از ایزوتوپها برای مطالعه جریان مایعات در تاسیسات شیمیایی نیز استفاده کرد.
  • در فرسودگی ماشین آلات:
آهنگ فرسودگی ماشین آلات صنعتی را نیز می توان با استفاده از ایزوتوپها اندازه گرفت. مقادیر اندکی از ایزوتوپها رادیواکتیو به بخشهای فلزی ماشین آلات ، مانند یاتاقانها و رینگ پیسونها اضافه می شود. سپس سرعت فرسودگی با اندازه گرفتن رادیواکتیویته روغنی که برای روغنکاری این بخشها به کار رفته است محاسبه می شود.

img/daneshnameh_up/7/70/radioaktiv.jpg


اندازه گیری رادیو اکتیویته


خروجی یا تابش رادیواکتیو می تواند وارد بافتهای زنده شود و به آنها صدمه بند ، بنابراین اطراف آن باید کنترل شود . این تابش را با وسیله ای به نام شمارنده گایگر ـمولر ، که نام آن از مخترعانش اقتباس شده است ، می توان اندازه گرفت وقتی تابش رادیو اکتیو وارد این شمارنده می شود ، گاز موجود در آن حامل الکتریسیته می شود . مقدار بار را می توان روی صفحه ای قرائت کرد ، یا از طریق یک بلندگو به صورت صداهای تیک تیک خاصی شنید.




+ نوشته شده در  دوشنبه نوزدهم فروردین 1387ساعت 22:53  توسط   | 

‌قانون حفاظت در برابر اشعه

‌قانون حفاظت در برابر اشعه
‌فصل اول - كليات
‌ماده 1 - اهداف
‌با توجه به گسترش روزافزون كاربرد اشعه (‌پرتوها) در امور مختلف و ضرورت حفاظت كاركنان، مردم، نسلهاي آينده و محيط در برابر اثرات زيان‌آور‌اشعه، مقررات ذيل تدوين گرديده است:
‌ماده 2 - تعاريف
1 - "‌اشعه" يا "‌پرتوها" شامل اشعه يون‌ساز و غير يون‌ساز مي‌باشد.
2 -"‌منابع مولد اشعه" به مواد پرتوزا (‌راديواكتيو) اعم از طبيعي و يا مصنوعي يا مواد و اشياء حاوي آن و يا دستگاهها و تأسيسات مولد اشعه‌اطلاق مي‌گردد.
3 - "‌كار با اشعه" هر گونه كار يا فعاليتي است كه در ارتباط با منابع مولد اشعه انجام شود.
4 - "‌واحد قانوني" در مفهوم "‌سازمان انرژي اتمي ايران" است.
5 - "‌شخص مسئول" شخص حقيقي است كه برابر آيين‌نامه مربوطه واجد صلاحيت علمي و فني و شرايط لازم براي تصدي و نظارت بر كليه امور‌مربوطه به كار با اشعه در محدوده پروانه مربوطه باشد.
6 - "‌مسئول فيزيك بهداشت" شخص حقيقي است كه برابر آيين‌نامه مربوطه واجد صلاحيت علمي و فني و شرايط لازم براي تصدي مسئوليت‌حفاظت در برابر اشعه در محدوده پروانه مربوطه باشد.
‌ماده 3 - شمول مقررات
‌مقررات اين قانون شامل كليه امور مربوط به حفاظت در برابر اشعه در سطح كشور از جمله موارد زير مي‌باشد:
1 - منابع مولد اشعه
2 - كار با اشعه
3 - احداث، تأسيس، راه‌اندازي، بهره‌برداري، ازكاراندازي و تصدي هر واحدي كه در آن كار با اشعه انجام شود.
4 - هر گونه فعليت در رابطه با منابع مولد اشعه شامل واردات و صادرات، ترخيص، توزيع، تهيه، توليد، ساخت، تملك، تحصيل، اكتشاف،‌استخراج ، حمل و نقل، معاملات، پيمانكاري، نقل و انتقال، كاربرد و يا پس‌مانداري.
5 - حفاظت كاركنان، مردم و نسل‌هاي آينده به طور كلي و محيط در برابر اثرات زيان‌آور اشعه.
‌فصل دوم - پروانه و مسئوليت‌ها
‌ماده 4 - انجام هر گونه فعاليت در ارتباط با موارد مندرج در بندهاي 1، 2، 3، و 4 از ماده 3، غير از موارد مستثني به موجب آيين‌نامه‌هاي مربوطه‌مستلزم اخذ پروانه كسب از واحد ذيربط و پروانه اشتغال از واحد قانوني مي‌باشد.
‌تبصره - مجوز كار با اشعه در مورد مؤسسات پزشكي صرفاً براي متخصصين گروه پزشكي توسط كميسيوني مركب از دو نفر متخصص امور‌حفاظت در برابر اشعه از واحد قانوني و دو نفر كارشناس از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مورد بررسي و تأييد قرار گرفته و از طرف واحد‌قانوني داده خواهد شد. صدور پروانه نهايي تأسيس واحد كار با اشعه از سوي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي خواهد بود.
‌ماده 5 - دارنده پروانه كسب مكلف است حداقل يك فرد واجد شرايط به عنوان شخص مسئول و يك فرد واجد شرايط به عنوان مسئول فيزيك‌بهداشت به واحد قانوني معرفي تا پروانه اشتغال بنام آنان اخذ گردد.
‌تبصره - در موارد خاص (‌مانند واحدهاي تشخيص با اشعه ايكس با فعاليت محدود) و طبق آيين‌نامه‌هاي مربوط، مسئوليت شخص حقيقي دارنده‌پروانه كسب، شخص مسئول و مسئول فيزيك بهداشت مي‌تواند توأماً به عهده يك يا دو شخص حقيقي واجد شرايط باشد.
‌ماده 6 - دارنده پروانه اشتغال مكلف است منحصراً در محل و در حدود و شرايط مندرج در پروانه و دستورالعملهاي مربوطه فعليت نمايد.
‌ماده 7 - هر گونه تغيير در وضعيت حقوقي دارنده پروانه كسب در ارتباط با منابع مولد اشعه و نيز هر گونه تغيير كمي و كيفي در ارتباط با منابع مزبور‌مستلزم اخذ مجوز از واحد قانوني است.
‌تبصره - در خصوص مؤسسات پزشكي پس از اخذ مجوز از واحد قانوني، صدور پروانه كار جديد از سوي وزارت بهداشت، درمان و آموزش‌پزشكي خواهد بود.
‌ماده 8 - دارندگان پروانه و يا قائم‌مقام قانوني آنها و نيز كليه افرادي كه به لحاظ وظيفه شغلي با منابع مولد اشعه در ارتباط مي‌باشند مكلفند موارد زير‌را بلافاصله به واحد قانوني اطلاع دهند:
1 - تعليق و يا تعطيل بهره‌برداري از منابع مولد اشعه.
2 - مفقود شدن و يا سرقت منابع مولد اشعه.
3 - هر گونه حادثه، اخلال، عيب و يا تغييرات در رابطه با منابع مولد اشعه كه احتمال افزايش مخاطرات بالقوه پرتوگيري افراد را در بر داشته باشد.
4 - سوانح پرتوگيري و نيز پرتوگيري مشكوك افراد.
‌ماده 9 - كليه افرادي كه به كار با اشعه گمارده مي‌شوند بايد تحت معاينات و آزمايشهاي پزشكي لازم قبل و بعد از استخدام و به صورت دوره‌اي‌طبق آيين‌نامه مربوطه قرار گرفته و مدارك لازم را در اختيار واحد قانوني قرار دهند.
‌ماده 10 - گماردن افراد زير به كار با اشعه ممنوع است:
1 - افراد كمتر از 18 سال سن غير از موارد مستثني به موجب آيين‌نامه مربوطه.
2 - افرادي كه در نتيجه آزمايش‌هاي پزشكي مورد تأييد واحد قانوني كار با اشعه براي سلامتي آنان زيان‌آور تشخيص داده شده باشد.
‌ماده 11 - در انجام هر گونه فعاليت مربوط به موارد مندرج در ماده 3 دارنده پروانه كسب، شخص مسئول و مسئول فيزيك بهداشت مكلفند:
1 - كليه مقررات، استانداردها، آيين‌نامه‌ها و دستورالعملهاي حفاظت در برابر اشعه را رعايت نمايند.
2 - كليه تدابير و تجهيزات حفاظتي لازم را طبق مقررات مربوط پيش‌بيني ، تأمين و به اجراء در آورند.
3 - از پرتودهي غير ضروري اجتناب نمايند.
‌ماده 12 - كليه افرادي كه به كار با اشعه اشتغال دارند مكلفند وسائل حفاظت در برابر اشعه پيش‌بيني شده را شخصاً بكار گرفته و مقررات و‌دستورالعملهاي مربوط به اجرا درآورند.
‌فصل سوم - نظارت و بازرسي
‌ماده 13 - واحد قانوني در جهت حسن اجراي مقررات اين قانون، نظارت بر كليه امور مندرج در ماده 3 اين قانون و بازرسي در زمينه‌هاي مزبور را به‌عهده دارد.
‌ماده 14 - دارنده پروانه كسب، شخص مسئول و مسئول فيزيك بهداشت مكلفند توصيه و دستورالعملهاي ابلاغ شده توسط واحد قانوني و‌بازرسين مربوطه را به اجراء درآورند.
‌ماده 15 - در مواردي كه اجراي امور مربوط به مفاد ماده 14 و يا حفاظت افراد و اموال در برابر اشعه مستلزم ارائه خدمات از طرف واحد قانوني‌باشد، اشخاص ذينفع مكلفند بهاء خدمات ارائه شده را طبق تعرفه مقرر در آيين‌نامه مربوطه به حساب خزانه‌داري كل واريز نمايند.
‌تبصره - در مورد مؤسسات پزشكي كه منجر به صرف هزينه يا ارائه خدمات توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مي‌شود آيين‌نامه‌مربوطه توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تهيه مي‌گردد.
‌ماده 16 - دارنده پروانه و يا هر شخصي كه به نحوي از انحاء منابع مولد اشعه را برابر مفاد اين قانون در اختيار و يا تحت نظر داشته و يا به عنوان‌شخص مسئول و يا مسئول فيزيك بهداشت انجام وظيفه نمايد مكلف است در حوزه فعاليت شغلي خود تسهيلات لازم براي اعمال نظارت و بازرسي‌واحد قانوني را فراهم نموده و اطلاعات و مدارك مورد نياز را در اختيار واحد قانوني قرار دهد.
‌ماده 17 - واحد قانوني مكلف است در اجراي مقررات اين قانون، در صورت وقوف بر وجود اشكالات يا تخلفاتي در كار با اشعه يا بهره‌برداري از‌منابع مولد اشعه پس از ابلاغ كتبي مدت‌دار به وزارت و يا مؤسسه مربوطه و در صورت عدم رعايت توصيه‌ها، دستور توقف و يا تعطيل بهره‌برداري از‌منابع مربوطه را صادر نموده و يا پروانه صادره را لغو نمايد و در صورت لزوم با اخذ مجوز لازم از مرجع ذيصلاح اقدام به لاك و مهر آن بنمايد.
‌فصل چهارم - جرائم و مجازات‌ها
‌ماده 18 - موارد زير جرم محسوب و مرتكب حسب مورد با رعايت شرايط و امكانات خاطي و دفعات و مراتب تأديب از وعظ و توبيخ و تهديد و‌درجات تعزير به مجازات مشروحه ذيل محكوم خواهد شد:
1 - عدم استفاده از وسايل حفاظتي پيش‌بيني شده و همچنين عدم رعايت دستورالعملهاي حفاظتي توسط كاركنان با اشعه جرم محسوب و‌متخلف به جريمه نقدي از ده هزار ريال تا صد و پنجاه هزار ريال محكوم خواهد شد.
2 - گماردن افراد بدون انجام آزمايشهاي پزشكي لازم قبل از استخدام و يا بدون مراقبتها و آزمايشهاي دوره‌اي پزشكي در مدت اشتغال بكار با‌اشعه جرم محسوب و متخلف به جريمه نقدي از ده هزار ريال تا پانصد هزار ريال محكوم خواهد شد.
3 - گماردن افرادي بكار با اشعه كه به موجب ماده 10 اين قانون كار با اشعه براي آنان ممنوع اعلام شده است جرم محسوب و متخلف به جريمه‌نقدي از سي هزار ريال تا يك ميليون ريال محكوم خواهد شد.
4 - كوتاهي در اعلام موارد مذكور در مواد 7 و 8 و 9 اين قانون توسط اشخاص نامبرده در موارد ياد شده جرم محسوب و متخلف به جريمه نقدي‌از سي هزار ريال تا دو ميليون ريال محكوم خواهد شد.
5 - متخلف موارد زير به جزاي نقدي از سي هزار ريال تا پنج ميليون ريال و يا به حبس تعزيري از يك ماه تا شش ماه و يا به هر دو مجازات‌محكوم خواهد شد:
‌الف - بهره‌برداري از منابع مولد اشعه و يا كار با اشعه بدون اتخاذ تدابير حفاظتي و تدارك تجهيزات حفاظتي توصيه شده توسط واحد قانوني.
ب - بهره‌برداري از منابع مولد اشعه و يا كار با اشعه بدون نظارت شخص مسئول و مسئول فيزيك بهداشت.
ج - اخلال در امر نظارت و بازرسي واحد قانوني و ندادن اطلاعات لازم و يا ارائه اطلاعات ناقص و يا كذب به واحد قانوني و نيز هر اقدامي كه‌موجب انحراف تشخيص واحد قانوني گردد.
6 - ايجاد اختلال در كار با اشعه و يا منابع مولد اشعه جرم محسوب و متخلف به جزاي نقدي از پانصد هزار تا پانزده ميليون ريال و حبس تعزيري‌از يك ماه تا سه سال و يا به هر دو مجازات محكوم خواهد شد.
7 - عدم رعايت حدود و شرايط مقرر در پروانه يا تغيير در شرايط مزبور جرم محسوب و متخلف به مجازات نقدي از يك ميليون تا پنج ميليون‌ريال و يا به حبس تعزيري از شش ماه تا دو سال و يا به هر دو مجازات محكوم خواهد شد.
8 - نداشتن پروانه معتبر در مواردي كه به موجب ماده 4 اين قانون داشتن پروانه الزامي اعلام گرديده است جرم محسوب و متخلف به مجازات‌نقدي از يك ميليون ريال تا ده ميليون ريال و يا به حبس تعزيري از شش ماه تا سه سال و يا به هر دو مجازات محكوم خواهد شد.
9 - بهره‌برداري از منابع مولد اشعه كه توسط واحد قانوني به نحوي ممنوع اعلام شده است جرم محسوب مي‌شود و متخلف به مجازات نقدي از‌يك ميليون ريال تا پانزده ميليون ريال و يا به حبس تعزيري از شش ماه تا سه سال و يا به هر دو مجازات محكوم خواهد شد.
‌ماده 19 - در مواردي كه جرائم موضوع اين قانون به لحاظ انطباق با عناوين قانوني ديگر مستلزم مجازات شديدتر باشد مقررات قانون مجازات اشد‌در باره مرتكب اعمال خواهد شد.
‌فصل پنجم - مقررات ويژه
‌ماده 20 - به افرادي كه به طور مستمر به كار با اشعه اشتغال داشته باشند، مزاياي زير بر مبناي مقدار و شرايط بالقوه پرتودهي محيط كار به تشخيص‌واحد قانوني و طبق آيين‌نامه‌هاي مربوط تعلق مي‌گيرد.
1 - كاهش ساعات كار هفتگي تا ميزان 25% ساعات كار مقرر براي ساير كاركنان.
2 - افزايش ميزان مرخصي استحقاقي ساليانه تا يك ماه در سال براي مدت اشتغال به كار با اشعه، استفاده از مرخصي استحقاقي ساليانه در آن گونه‌موارد در طول هر سال اجباري است.
3 - افزايش مدت خدمت مورد قبول تا يك سال به ازاء هر يك سال كار با اشعه، حداكثر اين افزايش تا ده سال و منحصراً از نظر بازخريد،‌بازنشستگي، ازكارافتادگي و تعيين حقوق وظيفه قابل احتساب مي‌باشد.
4 - پرداخت تا پنجاه درصد حقوق و مزايا به عنوان فوق‌العاده كار با اشعه.
‌تبصره - در مورد بند 2 اين ماده به جاي استفاده از مرخصي فرد ذينفع مي‌تواند درخواست اشتغال در محلي غير از محيط كار با اشعه بنمايد.
‌ماده 21 - وزارتخانه‌ها، نهادهاي انقلاب اسلامي، مؤسسات، سازمانها و شركتهاي دولتي و يا وابسته به دولت و مؤسساتي كه شمول قانون بر آنها‌مستلزم ذكر نام است و نيز كليه مأمورين انتظامي موظفند در اجراي اين قانون با واحد قانوني همكاري نمايند.
‌ماده 22 - واحد قانوني مسئوليت حسن اجراي مقررات اين قانون را به عهده داشته و مكلف است با بكار گماردن متخصصين واجد صلاحيت‌علمي و فني و از طريق تهيه و تدوين ضوابط، مقررات، استانداردها و دستورالعملهاي لازم و به كارگيري امكانات تخصصي، آموزش و پژوهش و ارائه‌خدمات در سطح علمي پيشرفته روز تدابير مقتضي را اتخاذ نمايد.
‌ماده 23 - اين قانون از تاريخ تصويب لازم‌الاجرا مي‌باشد و از تاريخ مزبور كليه قوانين و مقررات مغاير لغو و كان‌لم‌يكن تلقي مي‌گردد. دولت مكلف‌است آيين‌نامه‌هاي مربوطه را بر اساس پيشنهاد واحد قانوني تصويب و جهت اجراء ابلاغ نمايد. كليه اشخاص حقيقي و حقوقي مشمول اين قانون‌مكلفند حداكثر ظرف شش ماه از تاريخ اجراي قانون وضعيت خود را با مقررات آن منطبق نمايند.
‌تبصره - در خصوص مؤسسات پزشكي كشور آيين‌نامه‌هاي مربوطه توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و واحد قانوني تهيه و تدوين‌و پس از تصويب هيأت وزيران قابل اجراء خواهد بود.
‌قانون فوق مشتمل بر بيست و سه ماده و شش تبصره در جلسه علني روز يكشنبه مورخ بيستم فروردين ماه يك هزار و سيصد و شصت و هشت‌مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 1368.1.30 به تأييد شوراي نگهبان رسيده است.
‌رئيس مجلس شوراي اسلامي - اكبر هاشمي

+ نوشته شده در  دوشنبه نوزدهم فروردین 1387ساعت 22:45  توسط   | 

Imaging of the Urinary Tract

What does “imaging” mean?

In medicine, “imaging” is the general term for any technique used to provide pictures of bones and organs inside the body. Imaging techniques consist of x rays, ultrasound, magnetic resonance imaging (MRI), and computerized tomography (CT) scans. Imaging helps doctors see the causes of medical problems.

What is the urinary tract?

The urinary tract consists of the organs, tubes, and muscles that work together to make, move, store, and release urine, the liquid waste of the human body. The upper urinary tract includes the kidneys, which filter wastes and extra fluid from the blood, and the ureters, which carry urine from the kidneys to the bladder. The lower urinary tract includes the bladder, a balloon-shaped muscle that stores urine, and the urethra, a tube that carries urine from the bladder to the outside of the body during urination. Doctors who specialize in kidney problems are called nephrologists. Doctors who specialize in problems of the organs and tubes that transport urine from the kidneys to outside the body are called urologists. These problems may involve cancers or growths of these organs, including the kidneys, ureters, bladder, and testes, or may involve abnormalities in storing or releasing urine.

Parallel illustrations of male and female urinary tracts with the kidney, ureter, bladder, prostate (male), and urethra labeled.
Male and female urinary tracts.

What problems could require imaging of the urinary tract?

Imaging may help your doctor find the cause of

  • urinary incontinence—unintended leakage of urine
  • frequent, urgent urination
  • blockage of urine
  • abdominal mass
  • pain in the groin or lower back
  • blood in the urine
  • high blood pressure
  • kidney failure

One symptom could have several possible causes. Your doctor can use imaging techniques to determine, for example, whether a urinary stone or an enlarged prostate is blocking urine flow. Imaging can also help clarify kidney diseases, tumors, urinary reflux—backward flow of urine—urinary tract infections, incomplete emptying, and small bladder capacity.

What factors will my doctor consider before ordering tests?

The first step in solving a urinary problem is to talk with your doctor. You will be asked about your general medical history, including any major illnesses or surgeries, so you should be prepared to give as many details as you can about the problem and when it started. You should mention all the medicines you take, both prescription and nonprescription, because they might be part of the problem. You should also talk about how much fluid you drink a day and whether the beverages you drink contain alcohol or caffeine.

 

Why does the doctor choose one imaging technique instead of another?

Your doctor will look at several factors to decide what imaging technique to use. Each has advantages and disadvantages. Convenience and cost-effectiveness are also factors.

Conventional radiology. Doctors have used x-ray machines to diagnose diseases for about a century. X rays of the urinary tract can help highlight a kidney stone or tumor that could block the flow of urine and cause pain. An x ray can also show the size and shape of the prostate. Conventional x rays do involve some exposure to ionizing radiation—radiation that is strong enough to damage some cells. Two x-ray procedures involve the use of contrast medium, which is a liquid that acts like a dye and shows the shape of the urinary tract as it passes through the tract.

An x- ray clearly shows the structure of the kidneys as the contrast medium is filtered from the blood and passes through the kidneys and the ureters.
Intravenous pyelogram (IVP).

  • Intravenous pyelogram (IVP)—In an IVP, the contrast medium is injected into a vein, usually in the arm. The radiologist takes a series of snapshots as the medium circulates through the blood and reaches the kidneys. The structure of the kidneys shows up clearly on the x rays as the contrast medium is filtered from the blood and passes through the kidneys to the ureters.

  • Voiding cystourethrogram (VCUG)—In a VCUG, a catheter inserted in the urethra is used to fill the bladder with the contrast medium. The x-ray machine then captures a video of the contrast medium during urination. This procedure allows the doctor to see things such as whether urine is backing up into the ureters when it should be traveling the other way, down through the urethra, or whether urine outflow through the urethra is blocked. VCUG is often used with children who have recurrent infections to determine whether a defect in the urinary tract is causing the infections. It can also show blockages from an enlarged prostate in men or abnormal bladder position in women.

Ultrasound. In ultrasound, or sonography, a technician holds a device, called a transducer, that sends harmless sound waves into the body and catches them as they bounce back off the internal organs to create a picture on a monitor. Different angles make it possible to examine different organs.

  • Abdominal ultrasound—In abdominal ultrasound, the technician applies a gel to the patient’s abdomen and holds the transducer against the skin. The gel allows the transducer to glide easily, and it improves the transmission of the signals. Abdominal ultrasounds are well known for taking pictures of fetuses in the womb and of a woman’s ovaries and uterus, but this approach can also be used to evaluate the size and shape of the kidneys.

  • Transrectal ultrasound—Transrectal ultrasound is most often used to examine the prostate. The transducer is inserted into the patient’s rectum so that it is right next to the prostate. The ultrasound image shows the size and shape of the prostate and any irregularity that might be a tumor. To determine whether an abnormal-looking area is in fact a tumor, the doctor can use the transducer and the ultrasound images to guide a biopsy needle to the suspected tumor. The needle collects a few pieces of prostate tissue for examination with a microscope.

A transducer is inserted into the rectum of a male in this illustration, with the transducer, rectum, and prostate labeled.
Transrectal ultrasound.

MRI. MRI machines use radio waves and magnets to produce detailed pictures of internal organs and tissues. No exposure to radiation occurs. With most MRI machines, the patient lies on a table that slides into a tunnel that may be open-ended or closed at one end. Some newer machines are designed to allow the patient to lie in a more open space. During an MRI, the patient is awake but must remain perfectly still while the images are being taken, usually only a few minutes. A sequence of images may be needed to create a detailed picture of the organ. During the sequencing, the patient will hear mechanical knocking and humming noises.

The patient lies on a table inside a hollow tunnel, illustrating the MRA process.
Magnetic resonance angiogram (MRA).

  • Magnetic resonance angiogram (MRA)—An MRA provides the most detailed view of renal arteries. It can show renal artery stenosis, which is a narrowing of vessels that causes poor blood flow to the kidney and can cause high blood pressure and lead to reduced kidney function and eventually to kidney failure.

A doctor looks at an image on a computer screen of a patient's CAT (or CT) scan.
CT scan.

CT scan. CT scans use a combination of x rays and computer technology to create three-dimensional images. Like MRIs, CT scans require the patient to lie on a table that slides into a tunnel. CT scans can help identify stones in the urinary tract, infections, cysts, tumors, and traumatic injury to the kidneys and ureters.

 

How do I prepare for an imaging examination?

How you prepare will depend on the purpose of the examination and the type of equipment to be used. You should listen to your doctor’s instructions carefully and ask questions if you do not understand something that is said.

  • Your doctor needs to know if you have any allergies to foods or medications and if you have had any recent illnesses or medical conditions.

  • Your doctor may tell you not to eat or drink anything for 12 hours before the test. For some ultrasound examinations, however, you may be instructed to drink several glasses of water 2 hours before the examination so your bladder will be full.

  • You may be given a laxative to clear the colon before the examination. If you are having a transrectal ultrasound, you will be given an enema about 4 hours before the examination.

  • If you are having an MRI or MRA, talk with the technical staff about any implanted devices—such as heart pacemakers, intrauterine devices (IUDs), hip replacements, and implanted ports for catheterization—that may have metal parts that will affect the images. Metal plates, pins, screws, and surgical staples, as well as any bullets or shrapnel you might have in your body, may cause a problem if they have been in place for less than 4 to 6 weeks.

  • If you feel uneasy in enclosed spaces, you may need to have a sedative before an MRI or a CT scan.

 

What are the test procedures like?

Most procedures for imaging the urinary tract are performed as the patient lies on a table.

  • For an IVP, dye is injected into a vein, and x-ray pictures are taken at 0, 5, 10, and 15 minutes to see the progression of the contrast medium through the kidneys and ureters. The dye makes the kidneys and urine visible on the x ray and shows any narrowing or blockage in the urinary tract. This procedure can help identify problems in the kidneys, ureters, or bladder that may have resulted from urine retention or backup.

  • MRI and CT scans may also require injection of dye. You will be asked to lie still for minutes at a time as the equipment takes pictures from different angles. A computer puts the different views together to create a three-dimensional model of your urinary tract. Some patients find it uncomfortable to lie in the small imaging tunnel, and others find the equipment noises annoying or unsettling. Knowing what to expect helps make these aspects of the test less disturbing.

  • VCUG is most often used to evaluate urinary problems in children. The doctor or nurse cleans the area around the urethra, inserts the tip of the catheter, and gently slides it up into the bladder. The child’s bladder is first emptied. Contrast medium is slowly dripped into the bladder, by means of gravity, until the bladder is full. X-ray films are then made as the child urinates.

  • For a transrectal ultrasound, the doctor or technician inserts a probe slightly larger than a pen into the rectum. The probe directs high-frequency sound waves at the prostate and the echo patterns form an image of the gland on a monitor. Although the image shows the size of the prostate and any irregularities, it cannot definitively identify tumors. To determine whether an abnormal-looking area is in fact a tumor, the doctor can use the probe and the ultrasound images to guide a biopsy needle to the area. The needle collects a few pieces of prostate tissue for examination with a microscope.

  • For an abdominal ultrasound exam, a technician will apply gel to your abdomen and sweep a handheld transducer across the area to generate a picture of your urinary tract. Like the IVP, an abdominal ultrasound can show damage or abnormalities in the upper urinary tract.

 

What should I do after the test?

For most of these tests, you will be able to resume normal activity immediately afterward. If your test involved placing a catheter in the urethra, you may have some mild discomfort. Drinking an 8-ounce glass of water every 30 minutes for 2 hours should help. Also, you may be able to take a warm bath. Alternatively, holding a warm, damp washcloth over the urethral opening may relieve the discomfort.

You may experience some discomfort after a transrectal ultrasound as well. A prostate biopsy may produce pain in the rectum and the perineum—the area between the rectum and the scrotum.

For catheterization or biopsy, your doctor will sometimes, but not always, give you an antibiotic to take for 1 or 2 days to prevent an infection. If you notice signs of infection—including chills, fever, or persistent pain when you urinate—you should call your doctor at once.

 

When will I get the results?

Results for simple tests can be discussed with your doctor or nurse immediately after the test. Other results may take a few days. You will have the chance to ask questions about the results and possible treatments for your problem.

 

Hope through Research

The National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK) has many research programs aimed at understanding kidney and urologic disorders, including urinary stones, enlarged prostate, urinary incontinence, and kidney failure. The NIDDK has established a program to develop and test accurate, reproducible techniques to monitor the progression of polycystic kidney disease so that potential interventions can be evaluated. This program will apply the latest advances in imaging technology so that clinicians can use information about kidney size and the portion of the kidney occupied by cysts to determine how far the disease has progressed. For example, current state-of-the-art methods using MRI techniques with rapid image acquisition rates make possible high-resolution, three-dimensional images of the kidneys. Semiautomated image analysis can determine renal size and the location of cystic structures. MRI may also permit simultaneous estimation of kidney function.

+ نوشته شده در  یکشنبه هجدهم فروردین 1387ساعت 16:45  توسط   | 

Reducing Radiation Risk from Computed Tomography for Pediatric and Small Adult Patients

While the benefits of computed tomography are well known in diagnosing diseases and trauma and in the guidance of interventional and therapeutic procedures, those benefits are not without risks.  This Notification is to emphasize the importance of keeping radiation doses during CT procedures as low as reasonably achievable, especially for pediatric and small adult patients, who may sometimes receive more radiation than needed to obtain diagnostic images.  To prevent this, we want to stress the importance of adjusting CT scanner parameters appropriately for each individual’s weight and size, and for the anatomic region being scanned.

Background

The individual risk from the radiation associated with a CT scan is quite small compared to the benefits that accurate diagnosis and treatment can provide.  Still, unnecessary radiation exposure during medical procedures should be avoided.  This is particularly important when the patient is a child, since children exposed to radiation are at a relatively greater risk than adults. 1  The American College of Radiology has noted, “Because they have more rapidly dividing cells than adults and have longer life expectancy, the odds that children will develop cancers from x-ray radiation may be significantly higher than adults.”2  It has been estimated by the National Research Council's Committee on the Biological Effects of Ionizing Radiation that children less than 10 years of age are several times more sensitive to radiation than middle-aged adults.3  Unnecessary radiation may be delivered when CT scanner parameters are not appropriately adjusted for patient size.4  When a CT scan is performed on a child or small adult with the same technique factors that are used for a typically-sized adult, the small patient receives a significantly larger effective dose than the full-sized patient.

To compound the problem, the overexposure of children or small adults during CT procedures can easily go unrecognized.  In conventional x-ray procedures, medical personnel can tell if the patient has been overexposed because the resulting film is overexposed, producing a dark image.5  But with CT, there is no obvious evidence that the patient has been overexposed because the quality of the image may not be compromised.  

Several recent articles stress that it is important to use the lowest radiation dose necessary to provide an image from which an accurate diagnosis can be made, and that significant dose reductions can be achieved without compromising clinical efficacy.2, 5, 6 , 7, 8, 9, 10  

Recommendations

Here are the steps we are recommending.  They are not new.  Indeed, many facilities are already taking measures to protect children and other small patients from unnecessary exposure during CT procedures.11, 12, 13

  1. Optimize CT Settings.  Based on patient weight or diameter and anatomic region of interest, evaluate whether your CT operating conditions are optimally balanced between image quality and radiation exposure.  To reduce dose while maintaining diagnostic image quality:

    • Reduce tube current.  With all other factors held constant, patient radiation dose is directly proportional to x-ray tube current.  For example, a 50 percent reduction in tube current results in a 50 percent decrease in radiation dose.9
    • Develop and use a chart or table of tube-current settings based on patient weight or diameter and anatomical region of interest. See reference 9 for an example of tube current settings based on patient weight and anatomical region of interest (i.e., chest, pelvis or abdomen) for a single-detector helical-scanning CT unit.  The diameter of the patient may be a better predictor of the tube-current required than body weight because patient diameter better correlates with the x-ray beam attenuation in the patient.10  Your facility’s medical physicist and the scanner manufacturer can help in developing this chart or table.
    • Increase table increment (axial scanning) or pitch (helical scanning).   If the pitch is increased, the amount of radiation needed to cover the anatomical area of interest is decreased.2, 14 One study showed that increasing the pitch from 1:1 to 1.5:1 decreased the radiation dose by 33 percent without loss of diagnostic information.15  Consult your facility’s medical physicist, who can advise you on optimal tube-current and pitch settings for diagnostic requirements.  You can also contact the manufacturer of the CT scanner for recommendations specific to your model.

      Note that  some newer CT scanners may automatically suggest or implement an increase in mA if pitch is increased.  For these models,  increasing the pitch may not result in a lower radiation dose.  Contact the CT scanner’s manufacturer for recommendations on your model’s automatic current adjustment features.

  1. Reduce the number of multiple scans with contrast material.  Often, CT scans are done before, during, and after injection of IV contrast material.  When medically appropriate, multiple exposures may be reduced by eliminating pre-contrast images (i.e., unenhanced images). 9
  2. Eliminate inappropriate referrals for CT.  In some cases,  conventional radiography, sonography, or magnetic resonance imaging (MRI) can be just as effective as CT, and with lower radiation exposure.  Most conventional x-ray units deliver less ionizing radiation than CT systems, and sonography and MRI systems deliver no x-ray radiation at all.  It is important to triage these examinations to eliminate inappropriate referrals or to utilize procedures with less or no ionizing radiation.9
+ نوشته شده در  یکشنبه هجدهم فروردین 1387ساعت 16:30  توسط   | 

تفسير راديوگرافي سينه

+ نوشته شده در  یکشنبه هجدهم فروردین 1387ساعت 16:15  توسط   | 

Radiologic Anatomy Review Images 3

Radiographic Anatomy of the Gastrointestinal Tract

Stomach (single contrast)
Colon (single contrast barium enema)
Colon (double contrast barium enema

Radiographic Anatomy of the Skeleton

Skull (Leteral)
Skull (Anteroposterior)
Cervical Spine (Lateral)
Cervical Spine (Anteroposterior)

  Upper Extremity, Shoulder Girdle

Shoulder Joint (Anteroposterior)

Elbow Joint (Anteroposterior)
Elbow Joint (Lateral)
Forearm (Anteroposterior)
Forearm (Lateral)
Wrist Joint (Posteroanterior)
Wrist Joint (Lateral)
Hand (Dorsovolar)
Hand (Oblique)
Hand (Carpal Tunnel)


Lower Extremity, Pelvis

Pelvis (Anteroposterior)
Hip Joint (Anteroposterior)
Hip Joint (Frog Lateral)

Patella (Distal-proximal)
Knee Joint (Anteroposterior)
Knee Joint (Lateral)
Lower Leg (Anteroposterior)
Lower Leg (Lateral)
Ankle Joint (Anteroposterior)
Ankle Joint (Lateral)
Foot (Dorso-plantar)
Foot (Oblique)

Radiographic Anatomy of Urogenital Tracts

Renal angiogram
Intravenous Urography (IVU)
Hysterosalpingography

Radiographic Anatomy of the Vascular System

Branches of the aortic arch
Carotis interna angiogram (antero-posterior view)
Carotis interna angiogram (latero-lateral view)
Arteries of the hand
Branches of the iliac arteries
Branches of the femoral arteries
Femoral artery (angiogram)
Branches of the posterior tibial artery
Left subclavian artery (2)
Popliteal artery (DSA)
Popliteal artery (angiogram)
Right subclavian artery (brachiocephalic trunk)
Thoracic Outlet Syndrome (TOS)
Veins of the upper limb (7)

Radiographic Anatomy of the Chest

Chest x-ray posteroanterior

Radiographic Anatomy of the Central Nervous System

Cervical myelography (latero-lateral)
Lumbar myelography (oblique)

MRI of the skull
MRI of the skull
MRI of the skull
MRI of the skull
MRI of the skull

Radiographic Anatomy of the Lymphatic System

Inguinal and iliac lymph nodes and vessels (lymphography)

+ نوشته شده در  دوشنبه دوازدهم فروردین 1387ساعت 13:57  توسط   | 

Dental Radiology

4-18. GENERAL

A long cone is used to take x-rays with paralleling exposure techniques. Periapical film is held parallel to the long axis of the tooth using film-holding instruments. The central ray is directed to pass at a perpendicular angle to both the tooth and the film. Since the slope and curvature of the dental arches and the alveolar processes will not permit the film to be held close to the teeth and still be parallel to their long axes, the film must be held away from the teeth. This method provides a target-film distance of approximately 16 inches, in contrast to 8 inches for the bisecting technique (see figure 4-1). The increase in the target-film distance is related to the size of the image produced. If the film is held away from the tooth and the target-film distance kept at 8 inches, enlargement of the image would be unavoidable. Enlargement is minimized, however, by increasing the target-film distance to 16 inches, thus using the parallel rays. An extension cone is used (see figure 4-18) to increase the target-film distance.

 

fig0418.jpg (30730 bytes)
Figure 4-18. Long cone on x-ray unit.

 

4-19. ASSEMBLY OF FILM-HOLDING INSTRUMENTS

The instruments used to hold the film parallel to the teeth are plastic bite-blocks, indicator rods, and plastic locator rings.

  1. Anterior Instrument. The anterior instrument (see figure 4-19) is assembled and used as follows.

fig0419.jpg (38412 bytes)
Figure 4-19. Anterior instrument assemblage.

(1) The shielded or printed side of the film packet is placed against the backing support of the bite-block.
(2) It is inserted vertically into the slot by using a downward motion and, at the same time, placing slight pressure against the backing support to open the slot.
(3) There is an embossed dot on the corner of the periapical film. This embossed dot is always placed in a downward position when placing the film into the slot on the plastic bite-block.
(4) The offset position of the indicator rod is held away from the biting surface of the block. The pins are inserted in the proper holes.
(5) The plastic locator ring is fitted onto the indicator rod opposite the film packet.
(6) The assembly is then positioned in the mouth.
  1. Posterior Instrument. The posterior instrument (see figure 4-20) is assembled and used as follows:
(1) The shielded, printed or broken side of the film packet is placed against the backing support of the bite-block.
(2) It is inserted horizontally into the slot by using a downward motion and, at the same time, placing slight pressure against the backing support to open the slot.
(3) The embossed dot on the corner of the film is also placed in a downward position when placed in the plastic bite-block.

fig0420.jpg (38083 bytes)
Figure 4-20. Posterior instrument assemblage.

 

(4) The right angle portion of the indicator rod is held anterior to the bite-block and away from the film.
(5) The pins are inserted into the proper holes. (The three holes allow a choice for the desired lingual positioning of the film.)
(6) The plastic locator ring is fitted onto the indicator rod opposite the film packet.
(7) The assembly is then positioned in the mouth.

 

4-20. MAXILLARY MOLARS

Position the posterior instrument assembly in the patient's mouth, with the plastic bite-block centered on the second molar (see figure 4-21). Be sure that the anterior edge of the film is adjacent to the distal of the second bicuspid. Parallel the film with the long axis of the molars. Place a cotton roll between the underside of the teeth and the block and have the patient close his teeth in order to maintain the film position. Move the locator ring along the indicator rod to approximately the skin surface and align the x-ray unit extension tube with the rod and the ring on horizontal and vertical planes.

fig0421.jpg (99519 bytes)
Figure 4-21. Maxillary molar area.

 

4-21. MAXILLARY BICUSPIDS

Position the posterior instrument assembly in the patient's mouth with the bicuspids centered on the film parallel to the long axis of the teeth (see figure 4-22). Some patients have small mouths. Therefore, the bicuspids may not be centered on the film. The first priority is to parallel the film to the two bicuspids both vertically and possibly touching the anterior hard palate. Gently contour the anterior superior corner of the film to aid positioning. With the bite-block held on the occlusal surfaces of the maxillary bicuspids, insert a cotton roll between the underside of the block and the mandibular teeth. Have the patient close his teeth holding the film in place. Slide the locator ring along the indicator rod to approximate the skin surface and align the x-ray unit extension tube with the rod and the ring on the horizontal and vertical planes.

fig0422.jpg (124937 bytes)
Figure 4-22. Maxillary bicuspid area.

 

4-22. MAXILLARY CUSPIDS

Using the anterior instrument assembly, position the cuspid tooth on the film parallel to the long axis of the tooth and center it (see figure 4-23). Gently contour the anterior corner of the film to maintain position. With the block resting on the maxillary cuspid, insert a cotton roll between the block and the mandibular teeth. Have the patient close his teeth holding the film in place. Slide the locator ring along the indicator rod bringing it close to the skin surface and align the x-ray unit extension tube with the rod and the ring on the vertical and horizontal planes.

fig0423.jpg (106989 bytes)
Figure 4-23. Maxillary cuspid area.

 

4-23. MAXILLARY INCISORS

Using the anterior instrument assembly, center the film parallel to the long axis of the incisors, ensuring that it is lined up with the midline (see figure 4-24). Use the full length of the block to position the film distally to the region of the first molar. With the block resting on the incisal edges of the teeth to be x-rayed, insert a cotton roll between the mandibular incisors and the block. Have the patient close his teeth holding the film in place. Slide the locator ring along the indicator rod bringing it close to the skin surface and align the x-ray unit extension tube with the rod and the ring on the vertical and horizontal planes.

fig0424.jpg (106077 bytes)
Figure 4-24. Maxillary incisor area.

 

4-24. MANDIBULAR MOLARS

Position the posterior instrument assembly with the plastic bite-block centered on the second molar (see figure 4-25). Assure that the anterior edge of the film is adjacent to the distal end of the second bicuspid. Ensure that the film is parallel with the long axis of the molar teeth. Place a cotton roll between the block and the opposing maxillary teeth and have the patient close his teeth holding the film in place. Slide the locator ring along the indicator rod bringing it close to the skin surface and align the x-ray unit extension tube with both the rod and the ring on the horizontal and vertical planes.

fig0425.jpg (94271 bytes)
Figure 4-25. Mandibular molar area.

 

4-25. MANDIBULAR BICUSPIDS

Position the instrument assembly in the patients mouth with the bicuspids centered on the film assuring that the film is parallel both vertically and horizontally. Centering the bicuspids may not be possible in patients with small mouths. Therefore, position the film in the center of the mouth as far forward as possible, touching the curvature of the lower arch (see figure 4-26). Parallel film placement is the key; it prevents dimensional distortion and overlapping. With the plastic bite-block held in place by the occlusal surfaces of the mandibular bicuspids, insert a cotton roll between the block and the maxillary teeth. Have the patient close his teeth holding the film in place. Slide the locator ring along the indicator rod bringing it close to the skin surface and align the x-ray unit extension tube with both the rod and the ring on the horizontal and vertical planes.

 

fig0426.jpg (95548 bytes)
Figure 4-26. Mandibular bicuspid area.

 

4-26. MANDIBULAR CUSPIDS

Using the anterior instrument assembly, center the cuspid on the film, parallel with the long axis of the tooth (see figure 4-27). With the bite-block resting on the mandibular cuspid, insert a cotton roll between the block and the maxillary teeth. Have the patient close his teeth, holding the film in place. Slide the locator ring along the indicator rod bringing it close to the skin surface and align the x-ray unit extension tube with the rod and the ring on the vertical and horizontal planes.

fig0327.jpg (39475 bytes)
Figure 4-27. Mandibular cuspid area.

 

4-27. MANDIBULAR INCISORS

Using the anterior instrument assembly, center the film parallel to the long axis of the incisor teeth (see figure 4-28). Ensure that the film is situated along the midline of the teeth. The positioning can be accomplished by lingual placement of the film to the area of the second bicuspids. With the bite-block resting on the incisal edges of the maxillary incisor teeth. Have the patient close his teeth holding the film in place. Slide the locator ring along the indicator rod bringing it close to the skin surface and align the x-ray unit extension tube with the rod and the ring on the vertical and horizontal planes.

fig0428.jpg (112378 bytes)
Figure 4-28. Mandibular incisor area.

+ نوشته شده در  یکشنبه یازدهم فروردین 1387ساعت 19:56  توسط   |